MRiRW odpowiedziało PZPRZ w kwestii apelu o podjęcie działań stabilizujących na rynku zbóż:
Szanowna Pani Prezes,
w nawiązaniu do pisma dotyczącego podjęcia działań stabilizujących na rynku zbóż informuję, że sytuacja na tym rynku jest na bieżąco monitorowana. Ceny zbóż w Polsce podążają za cenami na rynku unijnym i światowym. Wynika to z faktu, że rynek zbóż jest rynkiem globalnym. Obecny poziom cenowy odnotowuje się nie tylko w Polsce ale także w UE oraz na świecie. Głównym czynnikiem jaki wpływa na ceny jest sytuacja podażowo – popytowa na rynku, uwarunkowania geopolityczne, zmiany kursu walut oraz konkurencja cenowa ze strony innych państw eksporterskich przy bardzo wysokich zbiorach światowych.
Ponadto, podaż zbóż ze strony rolników jest ograniczona z uwagi na sytuację cenową oraz ze względu na obawy o wpływ niekorzystnych warunków pogodowych na kondycję upraw (przymrozki, susza). Z informacji od uczestników rynku wiemy, że mniejsi rolnicy sprzedali zboże, więksi natomiast, dysponujący bazą magazynową często wstrzymują się ze sprzedażą.
Odnosząc się do regulacji rynku informuję, że brak jest podstaw do regulowania cen. Przepisy obowiązujące na jednolitym unijnym rynku nie przewidują takiego mechanizmu. Działania mające na celu zapewnienie, że kupujący zapłacą określoną, wysoką cenę za produkty rolne, w przypadku niskich cen na rynkach światowych, mogłyby doprowadzić do sytuacji, w której przetwórcy i sieci handlowe droższe polskie produkty zastępowaliby tańszymi pochodzącymi z importu, jednocześnie polscy rolnicy mieliby problem ze sprzedażą swoich plonów z przeznaczeniem na eksport (trzeba pamiętać, że w celu zbilansowania nadwyżkowego rynku zbóż w Polsce ok. 30% krajowej produkcji zbóż, tj. rocznie ok. 10 mln ton, musi być przeznaczana na eksport).
Odnosząc się do kwestii zakupu zboża na rezerwy strategiczne informuję, że zakupy realizowane na potrzeby rezerw strategicznych mają charakter planowy i są prowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz przyjętymi założeniami dotyczącymi bezpieczeństwa dostaw. Rezerwy kryzysowe mają na celu zapewnienie ciągłości zaopatrzenia w sytuacjach kryzysowych oraz wzmocnienie odporności państwa na potencjalne zakłócenia w łańcuchach dostaw żywności. Mechanizm ten nie służy do regulowania rynku czy cen.
Dla stabilizacji dochodów rolników dostępne są liczne mechanizmy wsparcia. Podstawowym instrumentem wsparcia dochodów rolników są płatności bezpośrednie realizowane w ramach Wspólnej Polityki Rolnej UE. Ich funkcja stabilizująca polega na zapewnieniu rolnikom przewidywalnego źródła dochodu, niezależnego od wahań cen rynkowych, czy nieurodzaju. W 2025 r. pula środków na płatności bezpośrednie wynosiła ok. 15,8 mld PLN, w tym ok. 608 mln PLN z budżetu krajowego.
Ponadto MRiRW realizuje wiele innych programów pomocowych mających na celu ochronę, stabilizację i wsparcie dochodów rolniczych. W latach 2025-2026 należy wymienić:
- dopłaty do ubezpieczeń upraw rolnych i zwierząt gospodarskich. W 2026 roku dopłata wynosi 65% składki. W ustawie budżetowej na rok 2026 na dopłaty do ubezpieczenia upraw rolnych i zwierząt gospodarskich zaplanowano 629 mln zł;
- kredyty na realizację inwestycji w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej;
- kredyt na wznowienie produkcji w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej, w których wystąpiły szkody spowodowane niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi;
- zwrot podatku akcyzowego. W 2026 r. stawka zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej wynosiła 1,48 zł na 1 litr oleju. W ustawie budżetowej na 2026 rok na dopłaty do paliwa rolniczego zaplanowano kwotę w wysokości 2,013 mld zł.
W celu ograniczenia presji importowej utrzymywany jest zakaz przywozu wybranych produktów rolno-spożywczych z Ukrainy do Polski. Ponadto Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi od wielu lat zachęca rolników do organizowania się. W ramach interwencji I.13.2 Planu strategicznego dla WPR na lata 2023-2027 możliwe jest otrzymanie przez organizację producentów albo grupę producentów rolnych środków finansowych w okresie pierwszych pięciu lat
prowadzenia działalności, w maksymalnej wysokości rocznie 60 tys. euro w przypadku grupy producentów rolnych albo 100 tys. euro w przypadku organizacji producentów. Dzięki przynależności do grupy lub organizacji producentów
pojedynczy rolnik podnosi swoją pozycję negocjacyjną w łańcuchu dostaw.
Ministerstwo RiRW zachęca także do dywersyfikacji upraw, promuje uprawę roślin białkowych czy włóknistych. Gospodarstwa, w których występuje dywersyfikacja produkcji są bardziej odporne na kryzysy na danym rynku. Ponadto podkreślane jest także znaczenie zawierania umów z odbiorcami towarów tak aby rolnicy mogli mieć
zapewniony zbyt i mogli planować swoją produkcję.
Z wyrazami szacunku
Joanna Trybus
dyrektor
Departament Rynków Rolnych i Energii
/podpisano elektronicznie/